Zoveel levert een roker op aan accijns, afgezet tegen zorgkosten

In dit artikel:

Manners onderzoekt of rokers netto winst of verlies betekenen voor de samenleving: kosten door extra zorg en vroegtijdig overlijden tegenover opbrengsten via accijnzen en lagere pensioenkosten. De discussie begon opnieuw bij verwijzingen naar culturele beelden van de roker, maar focust vooral op cijfers.

In 2019 rekende onderzoeksjournaliste Anna Dijkman in Stand van Nederland voor dat rokers, na alle plussen en minnen, ongeveer 800 miljoen euro per jaar netto opleverden. Sindsdien is het roken afgenomen; in 2025 leverden rokers bijvoorbeeld nog circa 2,55 miljard euro aan accijnzen op. Als andere factoren evenredig mee veranderen, blijft de totale balans volgens sommige aannames min of meer gelijk.

De TU Delft‑gezondheidseconoom Naomi van der Linden vergeleek recent zorgkosten van rokers en niet‑rokers. Ze noemt dat iemand met voortijdige longkanker gemiddeld zo’n 14.000 euro per jaar aan zorgkosten maakt, terwijl opname met ernstige dementie kan oplopen naar ongeveer 60.000 euro per jaar — grotendeels omdat dementie doorgaans langduriger is. Nieuwe behandelingen zoals immunotherapie verkleinen het kostenverschil doordat longkankerpatiënten langer kunnen leven.

De kernboodschap is dat zuivere kosten‑batenberekeningen wel inzicht geven in financiële stromen, maar niet de volledige waarde van mensen vangen. De samenleving blijft verantwoordelijk voor zorg en hulp bij stoppen, ongeacht de economische balans.