Zoveel belasting betaal je per liter benzine, Nederland EU-koploper
In dit artikel:
Nederland staat in de EU bovenaan als het gaat om belasting op benzine: van de gemiddeld €2,35 die een liter kost, vloeit ruim €1,25 naar de staatskas. Dat blijkt uit berekeningen op basis van het Europese Weekly Oil Bulletin (26 maart). Alleen Denemarken en Finland zitten enigszins in de buurt (€1,16 en €1,15 per liter), terwijl landen als Spanje en Italië veel lagere belastingen kennen — soms 60–80% minder — en Frankrijk en België ongeveer €1 per liter aan belasting innen.
Tegelijkertijd nemen meerdere EU-landen wél maatregelen om de brandstofdruk te verlagen. Ierland verlaagt accijnzen, Oostenrijk werkt aan belastingsverlichting en prijsmaatregelen, Spanje sneed de btw op brandstof terug van 21% naar 10%, en andere landen zoals Kroatië en Hongarije hanteren prijsplafonds. Deze acties zijn deels een reactie op stijgende prijzen door de crisis in het Midden-Oosten.
In Nederland is de politieke reactie vooralsnog beperkt: vooral de oppositie vraagt om ingrijpen, maar het kabinet onder (minister) Jetten ziet geen directe reden om accijnzen te verlagen. Het kabinet noemt twee hoofdargumenten: het is kostbaar — een algemene verlaging zou de staat miljarden kosten — en het is weinig doelmatig omdat de grootste voordelen terechtkomen bij wie veel en zuinige auto’s rijdende mensen niet per se de meest kwetsbaren zijn. Bovendien groeit de zorg dat het opvangen van zulke verlagingen via extra lenen inflatie kan aanwakkeren, de ECB kan dwingen tot renteverhogingen en daarmee de staatsschuld en rentelasten op termijn duurder maken. Met name VVD-gezinde principes van strakke begrotingsdiscipline spelen hierin mee.
In plaats van een brede accijnsverlaging lijkt het kabinet de voorkeur te geven aan gerichte koopkrachtmaatregelen die huishoudens met lagere en middeninkomens specifieker compenseren. Concreet beleid ligt nog niet op tafel; het kabinet zegt de situatie nauwlettend te monitoren en wil niet overhaast miljarden uitgeven.
De kwestie is geen eenvoudig keuze: het kabinet balanceert tussen directe verlichting voor consumenten, houdbaarheid van overheidsfinanciën en klimaatdoelstellingen. Voor wie zelf wil besparen is het meest effectieve advies nog altijd minder brandstof verbruiken — bijvoorbeeld door zuinigere auto’s te kiezen of te stappen op elektrisch rijden, wat per 100 km aanzienlijk kan schelen.