Top 5 meest complexe banen én het meest geestdodende beroep

In dit artikel:

Onderzoek van CBS en TNO (Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025) laat zien dat docenten het zwaarst getroffen worden qua mentale belasting: zij scoren hoog op zowel complexiteit van het werk (niveau 4, vereisend hoogopgeleid) als op de mate van aandacht die het werk vergt. Vergelijkingen in het rapport illustreren dat een hoogleraar formeel ook op complexiteitsniveau 4 kan vallen, maar dat het beroep van docent door doorlopende taken — lesvoorbereiding, nakijken, administratie en contact met ouders — veel continuïteit in aandacht en emotionele inzet vereist, waardoor het intensiever aanvoelt.

De enquête meet werkbelasting langs twee hoofdassen: complexiteit (vier niveaus, waarbij niveau 1 routinematig is en niveau 4 zeer complex) en de zelfgerapporteerde mate van aandacht. Op het kruispunt van het hoogste complexiteitsniveau en de grootste aandachtvraag staan voornamelijk onderwijsfuncties; aan de andere kant van het spectrum bevinden zich beroepen als schoonmaker en keukenhulp, waar relatief weinig respondenten aangeven dat het werk veel aandacht vereist.

Algemene uitkomsten: in 2025 ervaarde 15% van de werknemers een stressvolle baan, 9,1% vond het werk emotioneel zwaar en 75% ervoer het werk als moeilijk — cijfers die in de afgelopen jaren grotendeels stabiel zijn gebleven. Wel is het aandeel werknemers met burn-outklachten voor het tweede achtereenvolgende jaar gestegen, van 19% in 2023 naar 21% in 2025. De bevindingen bevestigen eerdere signalen dat het docentenvak structureel kwetsbaar is en wijzen op een noodzaak om het arbeidsvermogen in het onderwijs te beschermen om uitstroom en ziekte te beperken.