Top 16 Nederlandse steden met de schoonste lucht, WHO niet blij

In dit artikel:

Nieuwe cijfers van het Zwitserse techbedrijf IQAir tonen dat de luchtkwaliteit in Nederland in 2025 niet overal gelijk is: gemiddeld behoort het land tot de Europese middenmoot, maar regionale verschillen zijn groot. IQAir meet PM2.5—ultrafijne deeltjes die diep in de longen doordringen—uitgedrukt in µg/m³; hoe lager, hoe beter voor de gezondheid.

Nederland scoorde in 2025 gemiddeld 9,7 µg/m³, ruim boven de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)-richtlijn van onder de 5 µg/m³. Op stadsniveau springt Eindhoven eruit als schoonste locatie met 6,0 µg/m³; verrassend genoeg schoner dan sommige dorpen, waaronder Loenen (nummer twee). IQAir bracht de luchtkwaliteit in totaal in 94 Nederlandse plaatsen in kaart en maakte ook een ranglijst van de 16 grootste steden.

Algemeen geldt dat provinciale steden vaak schonere lucht hebben dan stedelijke knooppunten in de Randstad. Voorbeelden die onder het nationale gemiddelde scoren zijn Leeuwarden, Nijmegen, Enschede, ’s-Hertogenbosch en Groningen. Amsterdam blijft net onder het landelijke gemiddelde, maar Utrecht, Rotterdam en Den Haag zitten boven de 10 µg/m³ — niveaus die op de lange termijn schadelijk kunnen zijn.

De hogere vervuiling in de Randstad is vooral te verklaren door grotere bevolkingsdichtheid, meer verkeer, intensiever weggebruik en concentratie van industrie en logistiek. In kleinere steden en dorpen remt minder verkeer en meer open ruimte de ophoping van fijnstof.

Kort samengevat: Nederland zit niet in de Europese top wat luchtkwaliteit betreft en geen enkele plek voldoet landelijk aan de strenge WHO-norm. Verbetering vraagt maatregelen zoals minder autoverkeer, schonere industrieën, elektrificatie van transport en meer groene ruimte — ingrepen die lokale verschillen in luchtkwaliteit kunnen verkleinen. Voor een Europees vergelijk is er ook een volledige ranglijst beschikbaar.