PFAS in eten: voedingsmiddelen van risicovol tot verwaarloosbaar
In dit artikel:
PFAS, de zogenaamde ‘forever chemicals’, zitten vrijwel overal in ons eten, drinkwater en zelfs de lucht. Onderzoek en toezichthouders waarschuwen dat deze groep van ongeveer 15.000 synthetische stoffen — gebruikt in onder meer antiaanbaklagen, kleding, cosmetica en voedselverpakkingen — nauwelijks afbreekt en zich kan ophopen in milieu en menselijk lichaam. Langdurige blootstelling wordt in verband gebracht met gezondheidsproblemen (bijv. effecten op immuunsysteem, hormonen en mogelijk kanker), maar deskundigen benadrukken ook dat paniek niet nodig is: variatie in je voeding verkleint het risico om voortdurend hoge-PFAS-producten te eten.
De Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) hanteert een veilige grens van circa 4 nanogram PFAS per kilo lichaamsgewicht per week (ongeveer 320 ng voor een man van 80 kg, 280 ng voor een vrouw van 70 kg). Een recent RIVM-onderzoek (2023) bracht binnen verschillende voedingsgroepen concentraties in kaart en rangschikte tien productgroepen van hoog naar laag. Vis komt daarbij bovenaan te staan als bron met relatief veel PFAS; verrassend genoeg scoren ook sommige biologische producten hoog.
Ook eigen kweek en hobbyproducten blijken een extra risico te kunnen vormen: eieren van hobbykippen en groenten/fruit uit de eigen moestuin kunnen meer PFAS bevatten dan supermarktproducten. Dat wordt toegeschreven aan verontreinigde bodem, vervuilde bodemfauna (bijv. wormen) of lokale industriële bronnen. De RIVM-tabel geeft concentraties in picogrammen (1.000 pg = 1 ng) en illustreert hoe snel die grenswaarden kunnen worden benaderd — in één voorbeeld zou volgens de berekening niet eens twee gram kabeljauw per week veilig zijn.
Praktische adviezen uit de berichtgeving: blijf gevarieerd eten, wees terughoudend met producten uit verdachte grond of uit de directe omgeving van industrie, en houd publieke informatie van RIVM/EFSA in de gaten voor updates over welke voedingsmiddelen relatief veel of weinig PFAS bevatten.