Olie wordt goedkoper, maar waarom merk je dat niet aan de pomp?
In dit artikel:
De olieprijs is recent gedaald, maar benzine aan de pomp blijft hoog — vooral in Nederland. De prijsstijgingen van de afgelopen weken werden aangewakkerd door onrust rond Iran en de Straat van Hormuz, een kwetsbare doorvoerroute voor olie. Toen spanningen en aanvallen op raffinaderijen en scheepvaartroutes toenamen, schoot de olieprijs omhoog; berichten dat de situatie mogelijk afneemt zorgden later voor een daling. Die schommelingen bereiken automobilisten echter niet direct.
Er zijn meerdere redenen voor die vertraging en de beperkte doorwerking naar pompprijzen. Raffinaderijen en handelaren kopen ruwe olie vaak weken van tevoren in, waardoor brandstof die nu wordt verkocht gemaakt is van eerder aangeschafte, duurdere olie. Daarnaast blijven transport-, opslag- en raffinagekosten vrijwel constant en houden bedrijven prijzen terug uit voorzichtigheid zolang politieke en marktonzekerheid voortduurt. Dit verklaart waarom benzine doorgaans sneller stijgt en langzamer daalt dan de olieprijs — een effect dat handelaren en distributeurs mede veroorzaken door hun inkoop- en voorraadgedrag.
Belangrijker nog is dat ruwe olie slechts een deel van de uiteindelijke pompprijs vormt; belastingen wegen zwaar mee. In Nederland bestaat meer dan de helft van de prijs per liter uit accijns en btw — ongeveer €1,22 aan belasting per liter — waardoor prijsschommelingen op de oliemarkt relatief weinig impact hebben op wat automobilisten betalen. Nederland heeft daarmee de hoogste benzinebelasting in de EU; ter vergelijking ligt die in België rond €0,88 en in Luxemburg circa €0,80 per liter, in Bulgarije zelfs rond €0,57.
De hoge accijnzen zijn een politieke keuze: ze genereren overheidsinkomsten en dienen beleidsdoelen zoals het ontmoedigen van fossiel brandstofgebruik en het stimuleren van openbaar vervoer, fietsen en elektrisch rijden. Bovendien komt er Europese regelgeving aan (ETS2) die brandstofleveranciers gaat belasten voor CO₂-uitstoot; die kosten zullen ook doorberekend worden aan consumenten. Conclusie: zelfs bij dalende olieprijzen blijven benzineprijzen in Nederland structureel hoog en reageren ze traag op kortetermijnbewegingen op de wereldmarkt — wat grens tanken voor sommige Nederlanders aantrekkelijk houdt.