Niet alleen Nolan: deze films vertellen óók een moderne Odyssee

In dit artikel:

Christopher Nolans aangekondigde film The Odyssey brengt een van de oudste verhalen uit de westerse literatuur opnieuw onder de aandacht. Het epos, dat traditioneel aan Homerus wordt toegeschreven, volgt Odysseus, koning van Ithaka, op zijn jarenlange terugreis na de Trojaanse Oorlog. Door de toorn van Poseidon belandt hij in allerlei gevaren en verleidingen, terwijl zijn vrouw Penelope op Ithaka wacht en hun zoon Telemachos het koninkrijk probeert bijeen te houden.

Het is bovendien onzeker of Homerus werkelijk één auteur was. Mogelijk ontstond de Odyssee uit een eeuwenlange mondelinge verteltraditie. Daardoor bestaat er geen volledig vaststaande versie en kon het verhaal steeds worden aangepast aan een nieuw publiek. De blijvende kern is de reis van een held die obstakels overwint, moeilijke keuzes maakt, verandert en uiteindelijk naar huis probeert terug te keren.

Die structuur is terug te zien in uiteenlopende moderne films. In O Brother, Where Art Thou? verplaatsen de Coen-broers het verhaal naar het zuiden van de Verenigde Staten tijdens de Grote Depressie. De personages, gebeurtenissen en ontmoetingen verwijzen duidelijk naar Odysseus, de cycloop en de sirenen. Ook The SpongeBob SquarePants Movie volgt een klassieke heldenreis, waarin SpongeBob en Patrick door gevaarlijke gebieden trekken om een gestolen kroon terug te brengen.

Nolan gebruikte vergelijkbare thema’s al in Interstellar, waarin Cooper door de ruimte van zijn kinderen wordt gescheiden en naar huis probeert terug te keren. In Finding Nemo reist Marlin door de oceaan om zijn zoon te vinden en overwint hij onderweg zijn angsten.

Volgens het artikel bewijst deze brede reeks voorbeelden dat de Odyssee tijdloos is. De zee kan ruimte worden en Odysseus kan plaatsmaken voor een astronaut, clownvis of spons, zolang de centrale reis van vertrek, beproeving, verandering en thuiskomst behouden blijft. Nolan sluit met The Odyssey aan bij die traditie van steeds nieuwe bewerkingen.