Nederland keldert op corruptieranglijst, moreel verval zet door
In dit artikel:
Transparency International meldt dat corruptie wereldwijd dit jaar opnieuw licht is toegenomen, en dat ook Nederland daarin meebeweegt. De organisatie gebruikt de Corruption Perceptions Index (CPI), een jaarlijkse ranglijst waarbij landen een score krijgen tussen 1 en 100 (laag = corrupt, hoog = schoon) op basis van beoordelingen van onder meer de Wereldbank, het IMF en lokale experts. Volgens de 2025-editie daalde het wereldgemiddelde van 43 naar 42 punten; sinds 2012 is er een geleidelijke terugval zichtbaar.
Nederland blijft relatief goed scoren maar verliest terrein: in ongeveer tien jaar tijd zakte onze score van 84 naar 78 punten. Transparency International wijst vooral op problemen achter de schermen in politiek Den Haag: belangenverstrengeling, onvoldoende transparantie rond lobbyen en de vaste wisselwerking tussen bestuur en bedrijfsleven (de zogenaamde draaideur). Deze verontreiniging lijkt zich vooral te beperken tot hogere bestuurslagen en niet tot het dagelijkse werk van ambtenaren of politieagenten.
Een concreet voorbeeld dat veel aandacht kreeg is voormalig minister Cora van Nieuwenhuizen. Zij nam in 2021 deel aan belangrijke energiegesprekken terwijl ze al een baan had aanvaard bij de brancheorganisatie Energie-Nederland, die grote energiebedrijven vertegenwoordigt. Die casus illustreert volgens TI de spanningen rond integriteit en nevenfuncties in de nationale politiek.
Opvallend is dat veel van de grootste dalers van de afgelopen tien jaar westerse, hoog ontwikkelde democratieën zijn: Zweden (-8), België (-1), Nieuw-Zeeland (-9), het Verenigd Koninkrijk (-10) en de Verenigde Staten (-10) laten grotere verliezen zien dan Nederland. Tegelijkertijd zijn er ook positieve ontwikkelingen: in 31 landen, waaronder Estland, Zuid-Korea, Azerbeidzjan en Oekraïne, is corruptie recent aantoonbaar teruggedrongen.
De rapportage plaatst de cijfers in een bredere maatschappelijke context: gevoelens van onvrede, incidenten van agressie richting zorgpersoneel en conducteurs en een groeiende polariteit lijken samen te vallen met het zichtbaarder worden van integriteitsproblemen. Verderop in het artikel wordt ook gewezen op culturele reacties — van religieus eschatologisch pessimisme tot commerciële gokmarkten waarop onder meer wordt ingezet op de vraag of Jezus zal terugkeren — wat de breedte van onzekerheid en aandacht rond morele kwesties laat zien.
Kort samengevat: de wereld en Nederland worden volgens de CPI iets corrupter, de problemen concentreren zich vooral in bestuurlijke kring, en het publieke debat over transparantie en politieke integriteit is daardoor urgenter geworden.