Kabinet op vallen: dit staat je te wachten qua nieuwe verkiezingen

In dit artikel:

Het voortbestaan van kabinet-Jetten staat op het spel door het Belastingplan voor volgend jaar. Daarin staan miljarden aan belastingmaatregelen die nodig zijn om de kabinetsplannen te financieren. Omdat coalitiepartijen D66, VVD en CDA geen meerderheid hebben in de Tweede en Eerste Kamer, moeten zij steun zoeken bij oppositiepartijen. Dat overleg verloopt al maanden moeizaam en het plan is meerdere keren aangepast zonder dat er een akkoord ligt dat in beide Kamers voldoende steun krijgt.

De verdeeldheid binnen de coalitie wordt steeds zichtbaarder. Vooral de VVD krijgt kritiek, omdat de partij hogere belastingen op grote vermogens blijft afwijzen en weinig ruimte ziet voor samenwerking met PRO en Volt. Een akkoord met die partijen zou mogelijk steun opleveren, maar D66 en CDA staan daar wel meer voor open dan de VVD. Henri Bontenbal (CDA) sprak daarom van ‘casinopolitiek’ en wees onder meer naar de VVD.

Als het Belastingplan sneuvelt, kan het kabinet vallen, maar dat leidt niet automatisch tot nieuwe Tweede Kamerverkiezingen. De huidige Kamer kan eerst proberen met dezelfde zetelverdeling een nieuw kabinet te vormen. Een aangenomen motie vraagt bovendien om na een kabinetsval verplicht over zo’n nieuwe formatie te debatteren.

Lukt een nieuwe formatie niet, dan zijn verkiezingen alsnog mogelijk. Die vergen volgens de wettelijke termijnen ongeveer drieënhalve maand voorbereiding. Een val in de komende maand zou verkiezingen rond maart kunnen opleveren, vlak voor de Provinciale Staten- en waterschapsverkiezingen van 17 maart 2027. Een combinatie van verkiezingen is juridisch mogelijk, maar zou gemeenten voor een grote organisatorische opgave stellen. De kern van het betoog is daarom dat de coalitie haar onderlinge geschillen moet overbruggen om nieuwe politieke vertraging en onzekerheid te voorkomen.