Kabinet op vallen: D66 en CDA akkoord, VVD zwijgt

In dit artikel:

D66 en CDA hebben na maandenlange onderhandelingen ingestemd met een afgezwakt belastingvoorstel van oppositiepartijen PRO en Volt. De VVD houdt zich voorlopig stil. Het plan verschuift lasten van arbeid naar vermogen en moet in totaal 1 miljard euro opleveren. Of het voorstel voldoende steun krijgt in de Tweede en Eerste Kamer, is nog onzeker.

Een belangrijk onderdeel is een nieuw toptarief van 38,5 procent voor inkomsten boven 60.000 euro uit spaargeld en beleggingen. Het basistarief voor vermogen daalt met een half procentpunt naar 35,5 procent. Per saldo moet dit 221 miljoen euro opleveren. Daarnaast wordt een eerder door de ChristenUnie voorgestelde aanpak van papieren schenkingen alsnog uitgevoerd. Daarmee wordt een fiscale constructie beperkt waarmee vermogende ouders belastingvrij vermogen aan hun kinderen kunnen nalaten; dit moet 274 miljoen euro opleveren.

Het belastingplan is cruciaal voor de financiering van de kabinetsplannen, maar kabinet-Jetten heeft geen meerderheid in beide Kamers. D66, VVD en CDA zijn daarom afhankelijk van oppositiesteun. De moeizame onderhandelingen hebben de verdeeldheid binnen de coalitie blootgelegd. Vooral de VVD verzet zich tegen hogere belastingen op grote vermogens en samenwerking met PRO, terwijl D66 en CDA wel ruimte zien voor een compromis. CDA-leider Henri Bontenbal sprak eerder van ‘casinopolitiek’ en uitte kritiek op de VVD.

Als er geen akkoord komt, kan dat niet alleen het Belastingplan maar ook het voortbestaan van het minderheidskabinet in gevaar brengen. Een kabinetsval leidt echter niet automatisch tot nieuwe Tweede Kamerverkiezingen. De huidige Kamer kan eerst proberen een nieuw kabinet te vormen met dezelfde zetelverdeling. Daarover is al een motie aangenomen die een debat over een nieuwe formatie verplicht stelt.

Lukt een nieuwe formatie niet, dan kunnen alsnog verkiezingen volgen. Dat vergt volgens de Kiesraad ongeveer drieënhalve maand voorbereiding. Bij een val in de komende maand zouden verkiezingen mogelijk rond maart plaatsvinden, vlak voor de geplande Provinciale Staten- en waterschapsverkiezingen van 17 maart 2027. Een combinatie van verkiezingen is juridisch mogelijk, maar zou gemeenten voor een grote organisatorische opgave stellen. De partijen staan daarom onder druk om snel tot een werkbaar compromis te komen.