Hoe Dentsu Lab een danseres met ALS toch kan laten optreden
In dit artikel:
De voormalige Amerikaanse ballerina Breanna Olson, die leeft met ALS, stond recent weer op het podium — zij het op een virtuele manier. In de voorstelling Waves of Will bestuurt Olson een digitale danser uitsluitend met haar hersengolven. Haar lichaam is door de progressieve zenuwziekte grotendeels verlamd, maar haar motorische intenties blijven in de hersenen aanwezig en dienen nu als creatieve aansturing.
Het project is ontwikkeld door Dentsu Lab (een internationaal innovatielab met een vestiging in Amsterdam) in samenwerking met het Japanse technologiebedrijf NTT. Binnen hun meerjarige onderzoeksprogramma Project Humanity ligt de focus op technologie die niet alleen levensonderhoud of basiscommunicatie mogelijk maakt, maar ook creatief zelfexpressie teruggeeft aan mensen met ernstige lichamelijke beperkingen. Pascal Rotteveel, Executive Creative Director bij Dentsu Lab, leidde de ontwikkeling van Waves of Will.
De aanleiding was de korte film Dancing with ALS, waarin Olson samen met haar broer Casey Herd nog één keer danst terwijl haar lichaam steeds minder meewerkt. Die film raakte Naoki Tanaka (CCO bij Dentsu), die Olson opspoorde in Tacoma en het idee plante om haar artistieke intentie via technologie zichtbaar te maken. Het resultaat is een non-invasieve brein-computerinterface: Olson draagt een headset met achttien EEG-elektroden die haar hersenactiviteit meten. Een machine-learningmodel interpreteert motorische verbeelding — het denken aan bewegingen zoals het grijpen met de linker- of rechterhand — en vertaalt die signalen in realtime naar voorgeprogrammeerde bewegingen van een virtuele avatar op het podium.
Technisch moest het systeem robuust worden tegen de variabiliteit van echte hersensignalen, die beïnvloed worden door stress, concentratie, vermoeidheid of zweten. Daarom leert het model continu bij en past het zich aan, waardoor de nauwkeurigheid toeneemt naarmate Olson meer oefent. Omdat er geen implantaat nodig is, blijft de technologie relatief toegankelijk. Hoewel nu toegepast in een dansvoorstelling, zien de ontwikkelaars brede mogelijkheden: alles wat met een controller gestuurd kan worden — computers, videogames, rolstoelen, robots — zou in theorie met hersengolven aangestuurd kunnen worden.
Naast het technische succes is het project ook een statement over hoe we naar mensen met een beperking kijken. Dentsu Lab wil voorkomen dat iemand gereduceerd wordt tot een diagnose; Waves of Will zet Olson terug in de rol van performer en maker, niet slechts patiënt. Dat kwam duidelijk naar voren tijdens de première in Amsterdam, waar het publiek emotioneel reageerde.
Waves of Will is volgens de makers nog maar een eerste stap. De combinatie van EEG en adaptieve machine learning opent perspectieven voor communicatie, werk en artistieke participatie voor mensen met ernstige motorische beperkingen. Tegelijk benadrukt het project dat technologie niet alleen functioneel moet zijn, maar ook ruimte kan scheppen voor creativiteit en persoonlijke waardigheid.