Gezondheidsfix voor funeste nachtdienst is briljant in zijn eenvoud

In dit artikel:

Elke nacht houden nachtdiensten onze samenleving draaiende — van ziekenhuizen tot politie en energiebedrijven — maar dat gaat vaak ten koste van de gezondheid van de werknemers. Nachtwerk botst met het circadiaanse ritme: overdag stimuleert het lichaam energie en insulineproductie, ’s nachts maakt het melatonine aan. Structureel werken in de nacht verhoogt daardoor de kans op slechte slaap, verstoring van de bloedsuikerspiegel, hart- en vaatziekten en mogelijk zelfs kanker (WHO-classificatie: “waarschijnlijk kankerverwekkend”).

Als reactie lopen in meerdere Nederlandse ziekenhuizen pilots met een zogeheten chronorooster. In plaats van de gebruikelijke dienst van 23:00–07:00 wordt de nachtdienst verlegd naar 20:00–04:00; de volgende ploeg draait 04:00–12:00 zodat iedereen ten minste een deel van de nacht kan meedraaien. Belangrijker nog: het rooster houdt rekening met individuele chronotypes. ‘Ochtendlijke’ medewerkers krijgen eerder ochtenddiensten, avondpersonen de late dienst. Hierdoor sluit de planning zowel beter aan op het biologische dag-nachtritme als op persoonlijke voorkeuren.

Initiatiefnemer Henk-Jan Messchendorp van het Nederlands Zorginstituut benadrukt dat het veranderen van roosters niet eenvoudig is binnen een maatschappij die op bestaande diensttijden is ingericht, maar dat onderzoek nodig is om effecten te meten. Deelname in onder meer het Jeroen Bosch Ziekenhuis levert tot nu toe positieve signalen op: minder maag- en darmklachten, minder diarree en kortere hersteltijden. Verwacht wordt dat meer instellingen de komende tijd vergelijkbare proefopstellingen gaan uitproberen.