Dit kost jouw vraag aan ChatGPT écht (de verborgen rekening van AI)
In dit artikel:
Onderzoekers van de United Nations University waarschuwen dat de verborgen kosten van AI veel groter zijn dan vaak gedacht: niet alleen CO2 maar ook stroom, water, grondstoffen, landgebruik en elektronisch afval. Wereldwijd kunnen datacenters volgens het rapport in 2030 zo’n 945 terawattuur (TWh) elektriciteit verbruiken — bijna 3% van de mondiale opwekking en ongeveer twee keer het jaarlijkse verbruik van Frankrijk. Ter vergelijking: in 2025 lag datacentergbruik rond 448 TWh.
Belangrijk is dat het grootste deel van dat verbruik niet meer zit in het trainen van modellen, maar in hun dagelijks gebruik: naar schatting 80–90% van de energie gaat naar inference, dus naar de vele vragen en verzoeken die gebruikers voortdurend sturen. ChatGPT verwerkt bijvoorbeeld zo’n 2,5 miljard prompts per dag; dat gebruik zou jaarlijks grofweg 383 gigawattuur vergen. Deelresultaat: efficiëntiewinsten blijken de Jevons-paradox te voeden — naarmate AI goedkoper en sneller wordt, neemt het totale gebruik juist toe.
De fysieke voetafdruk per interactie kan klein lijken, maar loopt op schaal snel op. Volgens cijfers uit een NOS-uitleg kost een eenvoudige tekstvraag ongeveer 0,42 Wh, een complexere zoekvraag ~1,90 Wh; een korte gegenereerde tekst ~0,05 Wh. Beeld- en videomodellen zijn veel zwaarder: een simpele AI-afbeelding ~0,09 Wh, een hoogwaardige ~4,08 Wh, en korte AI-video’s kunnen evenveel energie verbruiken als honderden duizenden eenvoudige berekeningen. Voor water zijn de vooruitzichten zorgwekkend: datacenters kunnen in 2030 zo’n 9,3 biljoen liter water nodig hebben — ongeveer de minimale jaarlijkse huishoudelijke behoefte van 1,3 miljard mensen in Sub-Sahara Afrika.
De impact blijkt lokaal al voelbaar: in Ierland gebruiken datacenters meer stroom dan stedelijke huishoudens, en in landen als Mexico en Uruguay roept de komst van nieuwe faciliteiten politieke debatten op vanwege droogte en watertekorten. Het VN-rapport pleit niet tegen AI, maar voor het zichtbaar maken van deze kosten en het meewegen van water- en landgebruik naast CO2. Om de rekening beheersbaar te houden zijn gevraagde vervolgstappen onder meer transparante footprint-rapportage, slimmer locatiebeleid, waterzuinige koeling, hergebruik van warmte en strengere regels voor grondstoffen en recycling.