De staatsschuld in Nederland per hoofd naast de Franse catastrofe

In dit artikel:

Frankrijk zit met een enorme staatsschuld: 3.350 miljard euro en door een begrotingstekort van 5,8% van het bbp komt daar dit jaar nog ongeveer 135 miljard euro bij. Omdat geldschieters hierdoor meer risico zien, stijgen de rentes op nieuw uit te geven leningen, wat de overheidsuitgaven en daarmee de schuld verder opjaagt — een neerwaartse spiraal die politieke spanningen voedt. Publieke protesten onder het motto “Blokkeer alles” maken bezuinigingsplannen moeilijk uitvoerbaar.

Per hoofd van de bevolking is de schuldenlast van Frankrijk circa 49.500 euro. Daarmee heeft Frankrijk in absolute zin de grootste staatschuld van Europa, maar landen als België (±55.000 euro p.p.) en Italië (±48.500 euro p.p.) scoren hoger in relatieve termen. Nederland staat rond de 26.000 euro per inwoner.

De kern van het probleem is het hoge begrotingstekort. Debat over de oplossing is verdeeld: links pleit voor zwaardere belastingen op vermogen, rechts voor bezuinigingen op overheidsuitgaven. Een belangrijke kostenpost zijn de pensioenen: Frankrijk geeft ongeveer 14% van het bbp aan pensioenen — ruim het dubbele van Nederland (ongeveer 7%) — mede doordat Fransen vanaf 64 jaar met pensioen kunnen. Tegelijkertijd zijn veel publieke diensten goedkoop in Frankrijk: collegegeld bedraagt rond de 250 euro per jaar (ongeveer een tiende van Nederlandse kosten) en kinderopvang is ook veel goedkoper. Daar tegenover staan relatief lage bijstandsuitkeringen: circa 635 euro per maand voor alleenstaanden, ruim onder het niveau in Nederland.

De combinatie van hoge uitgaven aan pensioenen, lage inkomstenuitgaven op sommige terreinen en het grote tekort verklaart waarom schulden snel groeien. Als kredietverschaffers verder terughoudend worden, kan dat leiden tot nog hogere rentes en daarom tot meer druk op de overheidsfinanciën — en tot moeilijke politieke keuzes en maatschappelijke onrust.