Briljante anime-film doet iets wat uitgestorven is | Noah's Obscure Filmtip

In dit artikel:

Memories is een in het Westen lang onderbelichte animeklassieker van Katsuhiro Otomo, de bedenker van Akira. De sciencefictionanthologie verscheen op 23 december 1995 in Japan en bestaat uit drie korte films, elk gebaseerd op een mangaverhaal van Otomo. Hij hield toezicht op het geheel en regisseerde zelf het laatste deel. Samen duren de films 113 minuten en vormen ze een indrukwekkend tijdsdocument van de laatste bloeiperiode van handgetekende anime, vlak voordat digitale technieken de industrie veranderden.

De eerste film, Magnetic Rose, duurt 44 minuten en volgt ruimtevuilnismannen die in 2092 een noodsignaal oppikken. In een verlaten ruimteschip raken ze verstrikt in de holografische herinneringen van een vergeten operazangeres. De film combineert een beklemmend spookhuisverhaal met uitzonderlijk gedetailleerde animatie. Regisseur Koji Morimoto werkte samen met scenarioschrijver Satoshi Kon, terwijl Yoko Kanno de muziek componeerde.

Stink Bomb is een zwarte komedie over een laborant die een experimentele pil inneemt omdat hij denkt dat het een middel tegen griep is. Het blijkt om een biologisch wapen te gaan: de man verspreidt een dodelijke stank terwijl hij argeloos naar Tokio reist. Het leger probeert hem te stoppen, maar zijn onwetendheid maakt de situatie alleen maar absurder. De film werd geregisseerd door Tensai Okamura en kreeg nerveuze freejazz van Jun Miyake. De sterk afwijkende stijl laat zien hoe veelzijdig anime kan zijn.

Het meest opvallende onderdeel is Cannon Fodder. De film speelt zich af in een stad die voortdurend enorme kanonnen afvuurt op een onzichtbare vijand. Een vader en zijn zoon worden gedurende één dag gevolgd, van ontbijt tot avondklok, in één onafgebroken shot. Otomo besloot tijdens het storyboarden een lange camerabeweging door te trekken tot de volledige film. De animators ontwikkelden daarvoor een schilderachtige, vergeelde stijl die aan oude etsen doet denken.

Zo’n one-shot was met klassieke celanimatie een uitzonderlijk zware onderneming. Alle bewegingen werden met de hand getekend, ingekleurd en beeld voor beeld gefilmd. Om de film technisch uitvoerbaar te maken, werd hij verdeeld in tientallen blokken die naadloos op elkaar aansloten. Cameracoördinaten werden handmatig bijgehouden en grote achtergronden moesten voortdurend opnieuw worden opgebouwd. Sommige scènes vergden dagen van vijftien uur werk. Juist omdat een digitale virtuele camera zulke bewegingen tegenwoordig eenvoudig maakt, is Cannon Fodder historisch bijzonder.

Memories markeert bovendien de overgang van celanimatie naar computeranimatie. Magnetic Rose gebruikte al vroege CGI, terwijl de opgedane ervaring later bij Otomo’s Steamboy werd toegepast. Voor het dertigjarig jubileum verscheen een 4K-restauratie op basis van een nieuwe filmscan. Recente Kaboom-vertoningen in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht zijn voorbij, maar de restauratie is op schijf verkrijgbaar. Een oudere versie is daarnaast via The Internet Archive met Nederlandse ondertiteling of Engelse nasynchronisatie te bekijken.