30 uur wakker in lab: 20 minuten-fix blijkt effectiefst tegen moeheid

In dit artikel:

Een nacht slaap overslaan verslechtert het episodisch geheugen, waardoor het lastiger wordt om nieuwe informatie op te slaan en later terug te halen. Nieuw onderzoek van Madhura S. Lotlikar en haar team, gepubliceerd in PNAS, wijst erop dat twintig minuten stevig sporten dit geheugentekort vrijwel net zo goed kan compenseren als een dutje van anderhalf uur.

Aan het laboratoriumexperiment deden 53 gezonde jongvolwassenen mee. Zij bleven dertig uur wakker en werden daarna verdeeld over drie groepen: één groep fietste twintig minuten op ongeveer 80 procent van de maximale hartslag, een tweede groep mocht negentig minuten slapen en een controlegroep zat twintig minuten op een fiets zonder te trappen. Na een korte herstelperiode bekeken alle deelnemers 150 afbeeldingen. Drie dagen later moesten zij deze herkennen tussen de originele en 75 nieuwe afbeeldingen.

De sporters herkenden 56 procent van de oorspronkelijke beelden correct, tegenover 57 procent bij de deelnemers die hadden geslapen. De controlegroep kwam uit op 46 procent. Sporten en dutten leverden daarmee ongeveer 22 procent betere prestaties op dan niets doen, terwijl sporten slechts een kwart van de tijd kostte.

De twee interventies lijken op een verschillende manier te werken. Een dutje verminderde de vermoeidheid voordat de geheugentest begon. Sporters voelden zich tijdens de test niet minder moe, maar hun hersenen reageerden efficiënter op nieuwe informatie. De onderzoekers zien korte, intensieve inspanning daarom als een praktische en toegankelijke optie voor mensen die tijdelijk weinig slaap krijgen, zoals ploegendienstmedewerkers en jonge ouders.

In het onderzoek werd een hometrainer gebruikt, maar volgens de onderzoekers kan ook hardlopen of roeien volstaan, zolang de hartslag ongeveer tot 80 procent van het maximum stijgt. Dat maximum wordt grof geschat met 220 min de leeftijd. De resultaten zijn gebaseerd op een kleine groep gezonde jongvolwassenen en bewijzen dus niet dat sporten slaap structureel kan vervangen.